Człowiek jest istotą płciową przez cały okres swojego życia. Z płciowością związana jest głębia relacji pomiędzy kobietą i mężczyzną oraz tajemnica przekazywania życia. Płciowość jest cechą konstytutywną bytu ludzkiego, jest wyraźnie teleologiczna (ukierunkowana na cel prokreacyjny), transgresywna (wykraczająca poza jednostkę) i komplementarna (kobieta i mężczyzna uzupełniają się). Nie jest jednak całym człowieczeństwem i nie należy redukować człowieka do wymiaru płciowego, a tym bardziej seksualnego. Płeć człowieka determinowana jest w momencie zapłodnienia, a stopniowa ekspresja genów prowadzi do rozwoju cech płciowych. Prawidłowa determinacja i różnicowanie płci prowadzą zazwyczaj do wykształcenia tożsamości płciowej i orientacji seksualnej odpowiadających płci genetycznej i gonadalnej, niekiedy jednak pojawiają się zaburzenia w tym obszarze, które wymagają interwencji terapeutycznej. Z perspektywy biologicznej homo sapiens sapiens jest gatunkiem rozdzielnopłciowym, czyli do przekazania życia wymaga współdziałania osobników męskich i żeńskich, a anatomia i fizjologia układu rozrodczego, podobnie jak struktura popędu płciowego, ukierunkowane są wyraźnie na cel prokreacyjny. Układ płciowy wyraźnie odróżnia się od innych okładów biologicznych w organizmie człowieka: ma odmienną budowę i funkcjonalność w organizmach żeńskich i męskich, ukierunkowany jest poza organizm, którego jest częścią, a jego potencjalność możliwa jest do realizacji tylko przy współudziale drugiego osobnika. Z komplementarności płci wyrasta bogata sfera ludzkich pragnień, emocji i uczuć związanych z płciowością, dla których ciało jest ważnym narzędziem ekspresji. Silnym elementem kształtowania relacji płciowych pomiędzy kobietą i mężczyzną jest również doświadczenie przyjemności, które związane jest ze sferą popędową, ale jednocześnie motywuje do zbliżenia i umacnia wzajemną miłość. Zachowania płciowe człowieka wynikają zatem zarówno z biologiczno-popędowej celowości ukierunkowanej na prokreację, jak i z doświadczenia przyjemności związanego ze spotkaniem i zjednoczeniem osób. W ontologicznej strukturze płciowości człowieka element przyjemnościowy jest podporządkowany elementowi prokreacyjnemu i z niego czerpie sens swojego istnienia, natomiast w kulturze związek ten ulega odwróceniu, a jeszcze częściej rozluźnieniu lub nawet zerwaniu. Złożona i dynamiczna sfera płciowości może stanowić dla człowieka źródło wszechstronnego rozwoju osobowego, ale może być także siłą destrukcyjną. Z tego powodu wymaga właściwych oddziaływań wychowawczych i środowiskowych ukierunkowanych na jej zintegrowanie z innymi wymiarami osoby ludzkiej. Istotą wychowania człowieka w sferze płciowości (wychowania seksualnego) jest wychowanie do miłości i odpowiedzialnego przeżywania płciowości w wymiarze biologicznym, psychologicznym i społecznym.